Over de spoorwegen in Italië
De Italiaanse spoorwegen hadden vroeger de reputatie van vieze treinen, alledaagse vertragingen en slechte dienstverlening, maar zijn de afgelopen jaren snel verbeterd.
De Italiaanse staatsspoorwegen werden in 2001 volledig geprivatiseerd door het infrastructuurbeheer van de treindiensten te scheiden. Het infrastructuurbeheer werd overgedragen aan Rete Ferroviaria Italiana (hierna RFI), terwijl de treindiensten werden overgedragen aan Trenitalia. De Italiaanse staatsspoorwegen verdwenen echter niet als onderneming en bestaan nog altijd als holdingmaatschappij van RFI en Trenitalia.
Voor gewone reizigers die geen spoorwegliefhebbers zijn, is het voldoende om simpelweg te denken dat de spoorwegen door de privatisering in Trenitalia veranderden. Als kleine wetenswaardigheid is het echter aardig om te onthouden dat het symbool „FS” afkomstig is van de afkorting van de „Italiaanse Staatsspoorwegen” (Ferrovie dello Stato).
Ook op deze website wordt bij de beschrijving van rollend materieel van Trenitalia ‘Italiaanse Staatsspoorwegen’ voor de typeaanduiding geplaatst.
Over Italo
Deze hogesnelheidslijn, geopend in 2012, valt op door zijn dieprode treinen met een kleur die aan rode wijn doet denken. De treinen rijden vooral op lucratieve trajecten zoals Milaan–Rome en Venetië–Rome en concurreren rechtstreeks met de Frecciarossa van Trenitalia. Dat is niet zo vreemd, want ze delen de door RFI beheerde sporen met Trenitalia. Wat in Japan ondenkbaar zou zijn, gebeurt hier werkelijk.
Dit kan niet simpelweg worden verklaard door de “scheiding van infrastructuur en exploitatie”. De zogenoemde “open-accesswet”, die werd ingevoerd om het spoorvervoer in heel Europa te liberaliseren, maakte de toetreding van Italo mogelijk.
Hoewel infrastructuur en treinexploitatie van elkaar waren gescheiden, behoorde RFI nog steeds tot dezelfde bedrijvengroep als Trenitalia en was de komst van Italo allesbehalve welkom. RFI vertraagde de start daarom door herhaaldelijk tekortkomingen in de procedures van Italo aan te voeren en werkte het bedrijf zelfs openlijk tegen door aanvankelijk alleen stations in de buitenwijken als eindstation toe te staan. (Tegenwoordig gebruikt Italo dezelfde kopstations als Trenitalia)
De komst van Italo op de markt heeft waarschijnlijk ook sterk bijgedragen aan de verbetering van de treindiensten van Trenitalia.
Treincategorieën van Trenitalia
Tot de 3 belangrijkste hoogwaardige treincategorieën van Trenitalia behoren Frecciarossa, Frecciargento en Frecciabianca. De namen betekenen in het Italiaans respectievelijk ‘Rode Pijl’, ‘Zilveren Pijl’ en ‘Witte Pijl’. Het zijn de ‘drie pijlen’ van Trenitalia. (Naar de kleuren van de Italiaanse vlag hadden het ook ‘rood’, ‘wit’ en ‘groen’ kunnen zijn, maar misschien hebben ‘rood’, ‘zilver’ en ‘wit’ een bijzondere culturele betekenis.)
De maximale dienstsnelheid bedraagt 300 km/h voor Frecciarossa, 250 km/h voor Frecciargento en 200 km/h voor Frecciabianca, met telkens een keurig verschil van 50 km/h. Op hetzelfde traject stijgt ook de ritprijs met de maximale dienstsnelheid: hoe korter de reistijd, hoe hoger de prijs.
Omdat Frecciarossa, Frecciargento en Frecciabianca, op enkele trajecten na, in principe verschillende routes rijden, kunnen ze niet eenvoudig worden vergeleken met de Nozomi-, Hikari- en Kodama-diensten van de Tokaido Shinkansen.
Trenitalia gebruikt ‘Frecce’ als verzamelnaam voor Frecciarossa, Frecciargento en Frecciabianca.
Onder de „Frecce（Frecce）“ rijdt de sneltrein „InterCity（InterCity）“, met „InterCity Notte（InterCity Notte）“ als nachtdienst.
Als gewone trein die op elk station stopt, is er de „Regionale”; voor hetzelfde tarief is er ook de snellere, zogenaamde sneldienst „Regionale Veloce“.
| Naam | Betekenis en kenmerken |
|---|---|
| Frecciarossa | Rode pijl (maximale exploitatiesnelheid 300 km/u) |
| Frecciargento | Zilveren pijl (maximale exploitatiesnelheid 250 km/u) |
| Frecciabianca | Witte pijl (maximale exploitatiesnelheid 200 km/u) |
| InterCity | Sneltrein (overdag) |
| InterCity Notte | Sneltrein (’s nachts) |
| Regionale | Stoptrein (stopt op elk station) |
| Regionale Veloce | Stoptrein (snel) |
Andere treincategorieën zijn de internationale EuroCity en de nachttreinvariant EuroNight.
Hogesnelheidstreinen van Trenitalia
Italiaanse Staatsspoorwegen ETR450-type（FS Class ETR 450）
Dit was de eerste in serie geproduceerde Pendolino. “Pendolino” verwijst naar een in Italië ontwikkeld voertuig met kantelende rijtuigbak, een onmisbare technologie voor de Italiaanse spoorwegen die zich door bergachtig terrein slingeren. De geschiedenis van het hogesnelheidsvervoer per spoor in Italië is de geschiedenis van de Pendolino.
Het materieel werd in 1988 in commerciële dienst genomen en in 2015 buiten dienst gesteld.
Door zijn charmante vorm en historische betekenis heeft hij iets gemeen met de Japanse Shinkansen van de 0-serie. (De 0-serie werd in 1964 in gebruik genomen, waardoor de perioden waarin ze actief waren sterk verschillen.)
ETR460-serie van de Italiaanse Staatsspoorwegen (FS Class ETR 460)
Dit is de 2e generatie van de Pendolino. Hoewel het een ouder treinstel is, rijdt het nog altijd als Frecciabianca (‘Witte Pijl’).
Na het type ETR450 werd het ontwikkeld en geproduceerd door Fiats spoorwegdivisie (Fiat Ferroviaria).
Elektrisch treinstel van de Italiaanse staatsspoorwegen, serie ETR600 (FS Class ETR 600)
Dit is de 3e generatie van de Pendolino. De trein rijdt als “Frecciarossa (Rode Pijl)”. (De beschildering op de foto is niet “Frecciarossa”.)
De Pendolino had een symbool van de Italiaanse spoorwegtechnologie en een nationaal kroonjuweel moeten zijn. Helaas werd de spoorwegdivisie van Fiat overgenomen door het Franse Alstom, waardoor de ETR600-klasse een trein werd die onder de naam Alstom werd ontwikkeld.
Ironisch genoeg werd de ETR600 (Alstom Nuovo Pendolino) wereldwijd een verkoopsucces en vond het model afzetmarkten in onder meer China, Spanje, Zwitserland en Polen.
Serie E414 van de Italiaanse staatsspoorwegen (FS Class E.414)
Er werd een nieuwe hogesnelheidslijn aangelegd, de Direttissima, waardoor het op bepaalde trajecten niet langer nodig was de rijtuigbak te laten kantelen. Het type ETR500 werd ontwikkeld om de snelheid verder te verhogen als een „hogesnelheidsspoorvoertuig dat geen Pendolino is“. Het is een voertuig met geconcentreerde aandrijving.
De E414-serie ontstond toen de 1e generatie van de ETR500-serie een andere naam kreeg om haar van de 2e generatie te onderscheiden. Deze treinen worden ingezet als ‘Frecciabianca’ (Witte Pijl). (De trein op de foto heeft niet de kleurstelling van de ‘Frecciabianca’.)
ETR500-serie van de Italiaanse Staatsspoorwegen (FS Class ETR 500)
Het is het type ETR500 van de 2 generatie.
Deze rijdt onder de naam ‘Frecciarossa’ (Rode Pijl).
Hier staan het ETR500-type en het ETR1000-type naast elkaar.
Italiaanse Staatsspoorwegen, ETR1000-klasse (FS Class ETR 1000)
Samen met de serie ETR500 rijdt deze onder de naam ‘Frecciarossa’ (Rode Pijl). De maximale dienstsnelheid bedraagt 300 km/u, terwijl de ontwerpsnelheid 400 km/u bereikt.
De trein wordt geproduceerd door Hitachi Rail Italy, een dochteronderneming van Hitachi. Net als de Shinkansen is het een trein met verspreide aandrijving.
Het treinstel werd voorheen ook aangeduid als de serie ETR400 (ETR 400), maar tegenwoordig lijkt de aanduiding serie ETR1000 (ETR 1000) consequent te worden gebruikt, ook op de officiële website van Hitachi Rail Italy.
Het wordt soms ook de ‘Frecciarossa 1000’ genoemd.
De opvallende vorm in combinatie met de beschildering doet denken aan een “gigantische rups”. Terwijl de koppelingskap open- en dichtgaat, lijkt het alsof de trein recht vooruit een gat in het perron boort.
De koplampen met meerdere lenzen zien er stoer uit, al doen ze ook wel wat aan insectenogen denken.
De gewone treinwagons van Trenitalia
Italiaanse Staatsspoorwegen, serie E402 (FS Class E.402)
Ondanks zijn uiterlijk kan deze elektrische locomotief op middelhoge tot hoge snelheid rijden en trekt hij voornamelijk rijtuigen van de “InterCity”.
Elektrische locomotief serie E464 van de Italiaanse Staatsspoorwegen (FS-serie E.464)
De E464-klasse bestaat uit gewone elektrische locomotieven die rijtuigen van treinen in de categorie “Regionale” trekken.
MDVC-type van de Italiaanse Staatsspoorwegen
De aanduiding ‘TE’ op de zijkant betekent dat dit een elektrische locomotief is. ‘TD’ zou op een diesellocomotief duiden.
Het is een idyllisch tafereel, ver verwijderd van een wereld met een maximale snelheid van 300 km/u.