O kolei we Włoszech
„Włoskie koleje“ kojarzyły się niegdyś z brudnymi pociągami, powszechnymi opóźnieniami i niską jakością obsługi, ale w ostatnich latach szybko się poprawiają.
W 2001 roku włoskie koleje państwowe zostały w pełni sprywatyzowane poprzez oddzielenie zarządzania infrastrukturą od przewozów kolejowych. Zarządzanie infrastrukturą przejęła spółka Rete Ferroviaria Italiana (dalej RFI), a przewozy kolejowe — Trenitalia. Nie oznacza to jednak, że włoskie koleje państwowe przestały istnieć jako przedsiębiorstwo: nadal działają jako spółka holdingowa RFI i Trenitalii.
Zwykli podróżni, którzy nie są miłośnikami kolei, mogą dla uproszczenia przyjąć, że po prywatyzacji przewoźnik zmienił się w Trenitalię. Warto jednak wiedzieć, że symbol „FS” pochodzi od skrótu nazwy włoskich kolei państwowych: „Ferrovie dello Stato”.
Również na tej stronie, przedstawiając tabor kolejowy Trenitalii, poprzedzamy oznaczenie typu pojazdu nazwą „Koleje Państwowe Włoch”.
O Italo
Ta kolej dużych prędkości, uruchomiona w 2012 roku, wyróżnia się ciemnoczerwonymi składami w kolorze czerwonego wina. Kursuje głównie na najbardziej dochodowych trasach, takich jak Mediolan–Rzym i Wenecja–Rzym, bezpośrednio konkurując z pociągami Frecciarossa należącymi do Trenitalii. Nic dziwnego, ponieważ dzieli z Trenitalią tory zarządzane przez RFI. To, co w Japonii byłoby nie do pomyślenia, dzieje się tutaj naprawdę.
Nie da się tego wyjaśnić wyłącznie prostym „oddzieleniem infrastruktury od przewozów”. Wejście Italo na rynek umożliwiła tak zwana „ustawa o otwartym dostępie”, uchwalona w celu liberalizacji transportu kolejowego w całej Europie.
Dla RFI wejście Italo na rynek było zdecydowanie niepożądane, mimo że po rozdzieleniu infrastruktury i przewozów należało do tej samej grupy przedsiębiorstw co Trenitalia. Dlatego RFI otwarcie rzucało Italo kłody pod nogi, między innymi opóźniając rozpoczęcie działalności z powodu rzekomych braków w dokumentacji lub początkowo zezwalając na korzystanie z terminali wyłącznie na stacjach podmiejskich. (Obecnie Italo korzysta z tych samych stacji terminalowych co Trenitalia.)
Do poprawy usług kolejowych Trenitalii prawdopodobnie w dużym stopniu przyczyniło się także wejście Italo na rynek.
Kategorie pociągów Trenitalia
Wśród 3 głównych kategorii pociągów wyższej klasy Trenitalii znajdują się Frecciarossa, Frecciargento i Frecciabianca. Ich nazwy oznaczają po włosku „czerwoną strzałę”, „srebrną strzałę” i „białą strzałę”. To „trzy strzały” Trenitalii. (Nawiązując do włoskiej flagi, mogłyby to być także „czerwona”, „biała” i „zielona”, ale być może zestawienie „czerwonej”, „srebrnej” i „białej” ma jakieś znaczenie kulturowe.)
Maksymalna prędkość eksploatacyjna wynosi 300 km/h dla Frecciarossy, 250 km/h dla Frecciargento i 200 km/h dla Frecciabianki, a więc różni się regularnie o 50 km/h. Na tym samym odcinku ceny biletów również rosną wraz z maksymalną prędkością eksploatacyjną, czyli im krótszy czas przejazdu, tym wyższa cena.
Ponieważ jednak Frecciarossa, Frecciargento i Frecciabianca zasadniczo kursują na różnych trasach, z wyjątkiem niektórych odcinków, nie można ich po prostu porównać do pociągów Nozomi, Hikari i Kodama na linii Tōkaidō Shinkansen.
Trenitalia określa łącznie pociągi Frecciarossa, Frecciargento i Frecciabianca mianem „Frecce”.
Pod nazwą „Frecce（Frecce）” kursuje pociąg ekspresowy „InterCity（InterCity）”, a jego nocna wersja nosi nazwę „InterCity Notte（InterCity Notte）”.
Jako pociąg zwykły, zatrzymujący się na każdej stacji, kursuje „Regionale”, a jako szybszy, tak zwany pociąg przyspieszony w tej samej cenie, „Regionale Veloce”.
| Nazwa | Znaczenie i charakterystyka |
|---|---|
| Frecciarossa | Czerwona strzała (maksymalna prędkość eksploatacyjna 300 km/h) |
| Frecciargento | Srebrna strzała (maksymalna prędkość eksploatacyjna 250 km/h) |
| Frecciabianca | Biała strzała (maksymalna prędkość eksploatacyjna 200 km/h) |
| InterCity | Pociąg ekspresowy (dzienny) |
| InterCity Notte | Pociąg ekspresowy (nocny) |
| Regionale | Pociąg osobowy (zatrzymujący się na każdej stacji) |
| Regionale Veloce | Pociąg osobowy (przyspieszony) |
Istnieją także takie kategorie pociągów międzynarodowych jak „EuroCity” oraz jego nocny odpowiednik „EuroNight”.
Pociągi dużych prędkości Trenitalii
Włoskie Koleje Państwowe ETR450（FS Class ETR 450）
To pierwszy seryjnie produkowany Pendolino. „Pendolino” oznacza pojazd z wychylnym nadwoziem opracowany we Włoszech i był technologią niezbędną dla włoskiej kolei wijącej się przez górskie tereny. Historia kolei dużych prędkości we Włoszech jest historią Pendolina.
Rozpoczął regularną eksploatację w 1988 roku, a został wycofany w 2015 roku.
Ze względu na uroczy kształt i znaczenie historyczne ma wiele wspólnego z japońskim Shinkansenem serii 0. (Seria 0 rozpoczęła kursowanie w 1964 roku, więc okresy świetności obu pociągów znacznie się różnią).
Seria ETR460 Włoskich Kolei Państwowych (FS Class ETR 460)
To 2. generacja Pendolino. Mimo że jest to starszy skład, nadal kursuje jako Frecciabianca („Biała Strzała”).
Po typie ETR450 został opracowany i wyprodukowany przez kolejowy oddział Fiata (Fiat Ferroviaria).
Elektryczny zespół trakcyjny włoskich kolei państwowych serii ETR600 (FS Class ETR 600)
To 3. generacja Pendolino. Jest eksploatowana pod nazwą „Frecciargento (Srebrna Strzała)”. (Malowanie widoczne na zdjęciu nie jest malowaniem „Frecciargento”).
Pendolino miało być symbolem włoskiej techniki kolejowej i narodowym skarbem, jednak niestety dział kolejowy Fiata został przejęty przez francuski Alstom, a pojazdy typu ETR600 opracowano już pod marką Alstomu.
Paradoksalnie typ ETR600 (Alstom Nuovo Pendolino) stał się światowym hitem, rozszerzając rynek zbytu na Chiny, Hiszpanię, Szwajcarię, Polskę i inne kraje.
Lokomotywa włoskich kolei państwowych serii E414 (FS Class E.414)
Zbudowano nową linię dużych prędkości zwaną Direttissima, dzięki czemu na niektórych odcinkach nie było już potrzeby stosowania wychyłu nadwozia. Typ ETR500 opracowano w celu dalszego zwiększenia prędkości jako „pojazd szybkiej kolei, który nie jest Pendolino”. Jest to pojazd z napędem skupionym.
E414 to nowa nazwa 1. generacji serii ETR500, wprowadzona w celu odróżnienia jej od 2. generacji. Pojazdy te są używane jako składy „Frecciabianca” (Biała Strzała). (Malowanie widoczne na zdjęciu nie jest malowaniem „Frecciabianca”.)
Seria ETR500 Włoskich Kolei Państwowych (FS Class ETR 500)
To typ ETR500 generacji 2.
Kursuje pod nazwą „Frecciarossa” (Czerwona Strzała).
Obok siebie stoją typy ETR500 i ETR1000.
Włoskie koleje państwowe, klasa ETR1000 (FS Class ETR 1000)
Wraz z serią ETR500 kursuje pod marką „Frecciarossa” (Czerwona Strzała). Maksymalna prędkość eksploatacyjna wynosi 300 km/h, natomiast prędkość konstrukcyjna sięga 400 km/h.
Produkuje je Hitachi Rail Italy, spółka zależna Hitachi. Podobnie jak Shinkansen jest to skład z napędem rozproszonym.
Niekiedy określano go także jako typ ETR400 (ETR 400), jednak obecnie wydaje się, że nawet oficjalna strona Hitachi Rail Italy konsekwentnie stosuje oznaczenie typ ETR1000 (ETR 1000).
Bywa również nazywany „Frecciarossa 1000”.
Imponujący kształt w połączeniu z malowaniem przywodzi na myśl „gigantyczną gąsienicę”. Podczas otwierania i zamykania osłony sprzęgu wygląda tak, jakby przebijała prosto dziurę w peronie.
Wielosoczewkowe reflektory wyglądają efektownie, choć rzeczywiście trochę przypominają oczy owada.
Zwykłe wagony Trenitalii
Włoskie Koleje Państwowe, klasa E402 (FS Class E.402)
Wbrew swojemu wyglądowi ta lokomotywa elektryczna może jeździć ze średnimi i dużymi prędkościami, a wykorzystuje się ją głównie do prowadzenia wagonów pociągów „InterCity”.
Lokomotywa elektryczna włoskich kolei państwowych serii E464 (FS seria E.464)
Lokomotywy typu E464 to typowe lokomotywy elektryczne ciągnące wagony pasażerskie pociągów kategorii „Regionale”.
Seria MDVC Włoskich Kolei Państwowych
Oznaczenie „TE” na boku pojazdu oznacza lokomotywę elektryczną. Gdyby widniało tam „TD”, oznaczałoby lokomotywę spalinową.
To sielankowy widok bardzo odległy od świata, w którym maksymalna prędkość eksploatacyjna wynosi 300 km/h.